Bir ankete girdin. Birkaç soruyu cevapladıktan sonra karşına bir video çıktı: "Lütfen reklamı sesli olarak ve sonuna kadar izleyin."
Otuz saniyelik bir reklam izliyorsun. Daha önce hiç görmemişsin. Hatta hangi markaya ait olduğunu bile bilmiyor olabilirsin.
Video bitiyor, bu kez sorular geliyor. Hangi markanın reklamıydı? Aklında ne kaldı? Beğendin mi? Ürünü denemek ister misin?
Peki neden bir ankette reklam izliyorsun? Çünkü markalar bazen reklamlarını yayımlamadan önce insanların ne düşündüğünü öğrenmek istiyor.
Reklamı yayından önce test etmek neden önemli?
Bir reklam hazırlamak zaman ve para gerektiriyor. Bir de o reklamın televizyonda, sosyal medyada ya da başka mecralarda yayımlanması için ayrılan bütçe var. Bu yüzden markalar, reklamı çok sayıda insana göstermeden önce nasıl karşılanacağını öğrenmek isteyebiliyor.
Markalar bazen reklamlarını yayımlamadan önce bir grup tüketiciye gösteriyor. İnsanlar reklamı anlıyor mu, hangi markayı hatırlıyor, neyi beğenip neyi beğenmiyor? Bunları öğrenmeye çalışıyorlar. Buna reklam ön testi deniyor.
Pazar araştırmasıyla ilgili önceki yazımızda bu tür anketlerden kısaca söz etmiştik. Peki reklamı izledikten sonra sorulan soruların her biri ne işe yarıyor? Önce testin kendisine bakalım.
Her reklam testi aynı görünmüyor
Reklam testleri farklı biçimlerde karşına çıkabilir. Bazen tek bir reklam izliyorsun. Bazen de birden fazla reklam izliyorsun ve test edilen reklam diğerlerinin arasına yerleştiriliyor. Böylece insanların hangi reklamı hatırladığına ya da hangisinin akıllarında kaldığına bakılabiliyor.
Bazen izlediğin şey bitmiş bir reklam bile olmuyor. Çizimlerden oluşan bir taslak ya da basit bir animasyon gösterilebiliyor. Marka, reklamı çekmeden önce fikrin anlaşılıp anlaşılmadığını görmek istiyor.
Bazı testlerde de reklam oynarken bir kaydırıcıyı hareket ettirmen istenebiliyor. Örneğin hangi anları beğendiğini ya da beğenmediğini gösterebilirsin. Böylece araştırmacılar, reklamın hangi bölümlerine nasıl tepki verildiğini inceleyebiliyor.
Bu yöntemlerin hepsi her ankette kullanılmıyor. Hangisinin seçileceği, markanın o reklamla ilgili neyi öğrenmek istediğine bağlı.
Videodan sonra hangi sorular geliyor?
Reklam testlerindeki sorular araştırmadan araştırmaya değişiyor. Ama bazı soru türleriyle sık karşılaşabilirsin.
Hangi markanın reklamıydı? Bazen hiçbir seçenek verilmeden markayı yazman istenir. Reklamı beğenmiş olabilirsin ama hangi markaya ait olduğunu hatırlamayabilirsin. Araştırmacılar için bu da önemli bir sonuç. Reklamı beğenmen, markayı hatırladığın anlamına gelmiyor.
Reklam ne anlatıyordu? Reklamdan ne anladığını kendi cümlelerinle yazman istenebilir. Böylece markanın anlatmak istediği şeyin izleyiciye geçip geçmediğine dair fikir edinilir.
Beğendin mi, inandırıcı buldun mu? Reklamı ne kadar beğendiğini bir puanla belirtmen istenebilir. Bazen de anlatılanları inandırıcı bulup bulmadığın ya da reklamın sana hitap edip etmediği sorulur.
Hangi sahne aklında kaldı? Reklamın hangi bölümünü hatırladığın sorulabilir. Bazen de anlamadığın ya da gereksiz bulduğun bir sahne olup olmadığı öğrenilmek istenir.
Ürünü denemek ister misin? Reklamı izledikten sonra ürüne ilginin artıp artmadığı sorulabilir. Tabii ankette "Alabilirim" demek, o ürünü gerçekten satın alacağın anlamına gelmiyor. Bu soru da her reklam testinde yer almıyor.
Cevapların reklamı nasıl değiştirebilir?
Ankette verdiğin cevaplar, diğer katılımcıların cevaplarıyla birlikte değerlendirilebiliyor. Böylece araştırmayı yaptıran marka, reklamın hangi yönlerinin işe yaradığını ve nerelerde sorun olabileceğini daha iyi görebiliyor.
Diyelim ki reklamı izleyenler filmi beğeniyor ama hangi markaya ait olduğunu hatırlamıyor. Marka bu durumda logosunu daha belirgin göstermeyi ya da reklamın bazı sahnelerini değiştirmeyi düşünebilir. İnsanlar reklamdan bambaşka bir mesaj çıkarıyorsa kullanılan sözler ya da anlatım değiştirilebilir. Bir sahne birçok kişiye karışık geliyorsa o bölüm kısaltılabilir ya da yeniden düzenlenebilir.
Bazen bu sonuçlara bakılarak reklamda değişiklik yapılıyor. Bazen de reklamın mevcut hâliyle yayımlanmasına karar veriliyor.
Bu arada ankette gördüğün her reklam yeni olmayabilir. Markalar bazen yayımlanmış reklamları da araştırıyor. Örneğin insanların reklamı hatırlayıp hatırlamadığını ya da hangi mesajı aldığını öğrenmek isteyebiliyorlar. Bu, ön testten farklı bir amaçla yapılan ayrı bir araştırma türü.
Reklam testine katılırken nelere dikkat etmelisin?
Bu bölümdeki önerilerin hepsi aynı yere çıkıyor: Doğru cevabı tahmin etmeye çalışma, gerçekten ne düşündüğünü söyle.
Videoyu dikkatle izle. Anket senden reklamı sesli izlemeni istiyorsa sesi aç. Başka bir işle uğraşmadan izlemeye çalış. Çünkü sonraki sorular, reklamdan gerçekten ne anladığını öğrenmek için soruluyor. Sesi açamıyorsan ya da video düzgün oynamıyorsa, anketin bu durum için verdiği yönergeye uy.
Hatırlamıyorsan öyle söyle. Reklamı izledin ama markayı hatırlamıyor musun? Sorun değil. Zaten araştırmanın öğrenmek istediği şeylerden biri de bu olabilir. İnternetten araştırıp markayı bulmak yerine, aklında gerçekten ne kaldıysa onu söyle. Ankette "Hatırlamıyorum" gibi bir seçenek yoksa, sunulan seçenekler arasından durumuna en uygun olanı dürüstçe işaretle.
Beğenmediysen söyle. Reklamı sevmek zorunda değilsin. Sıkıcı bulduysan, anlatılanı anlamadıysan ya da bir şey sana tuhaf geldiyse bunu söyleyebilirsin. Önemli olan olumlu ya da olumsuz cevap vermen değil, gerçekten ne düşündüğünü söylemen.
Kendi cümlelerinle cevap ver. Reklamın hangi kısmını beğendiğini ya da neyi anlamadığını söyleyebiliyorsan yaz. Ama aklında belirli bir şey kalmadıysa, sırf uzun cevap vermek için bir şey uydurmana gerek yok.
Reklamı başkalarıyla paylaşma. Ankette gördüğün reklam henüz yayımlanmamış olabilir. Bu yüzden ekran görüntüsünü almak ya da videoyu başkalarına göndermek doğru olmayabilir. Anketin başında gizlilikle ilgili bir açıklama varsa mutlaka oku ve belirtilen kurallara uy.
Bir gün aynı reklamla karşılaşırsan
Belki bir gün telefonunda ya da televizyonda tanıdık bir reklam göreceksin. Daha önce bir ankette izlediğin reklamın aynısı. Belki de birkaç sahnesi değişmiş, sloganı kısalmış. Bu değişikliklerin bir kısmı, senin gibi katılımcıların verdiği cevaplara dayanıyor olabilir.
Ankette izlediğin o kısa reklam, belki de henüz son hâlini almamıştı. Senin ve diğer katılımcıların cevapları, markanın neyi değiştirmesi gerektiğini anlamasına yardımcı olabilir.
Gravis'teki uygun anketlere katılarak sen de görüşlerini paylaşabilir ve GCoin kazanabilirsin.



