Ankete tıkladın. İlk soru geldi, cevapladın. İkinci, üçüncü derken bir ekran açıldı: "Maalesef bu anket için uygun değilsiniz."
İki dakikan gitti, ödül yok. Üstelik neden elendiğini de söylemediler.
Bu duruma sektörde "screenout" deniyor ve online anketlerin en can sıkıcı tarafı olduğu kesin. Ama neredeyse hiç açıklanmayan bir gerçek var: elenmek çoğu zaman senin bir hatan değil, araştırmanın doğası gereği oluyor. Nedenlerini bilirsen hem daha az sinirlenirsin hem elenme sayını gerçekten azaltabilirsin.
Önce Şunu Anlayalım: Anket Herkes İçin Değildir
Bir anket açıldığında, arkasında onu sipariş eden bir marka veya kurum vardır ve o kurumun aklında çok net bir hedef kitle bulunur.
Örneğin bir bebek bezi markası, son altı ayda bebek bezi satın almış, 0-3 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerle konuşmak ister. Sen 25 yaşında, çocuğu olmayan biriysen bu ankette işin yoktur. Cevapların ne kadar dürüst olursa olsun, o araştırmanın sorusuna cevap veremezsin.
Anketin başındaki o birkaç soru işte bunun içindir. Onlara "eleme soruları" denir ve amaçları seni engellemek değil, doğru kişiyi bulmaktır.
Elenmenin En Sık Nedenleri
1. Kota dolmuş olabilir
Bu, elenmenin en yaygın ve en can sıkıcı nedenidir çünkü seninle hiç ilgisi yoktur.
Ciddi bir araştırma, katılımcıları rastgele toplamaz. Türkiye'yi temsil eden bir örneklem isteniyorsa, kadın-erkek dağılımından yaş gruplarına, bölgelerden gelir seviyelerine kadar her grup için önceden bir sayı belirlenir. Buna kota denir.
Diyelim ki araştırma 1000 kişiyle yapılacak ve "İstanbul, 25-34 yaş, kadın" grubu için 80 kişilik bir kota var. O 80 kişi tamamlandığında, aynı profildeki 81. kişi ne kadar uygun olursa olsun ankete alınmaz. Sen o 81. kişi olabilirsin.
Bu yüzden anketlere erken saatlerde girmek genelde işe yarar; kotalar henüz dolmamıştır.
2. Profilin ankete uymuyor
Yukarıdaki bebek bezi örneğindeki gibi, aranan özellikleri taşımıyor olabilirsin. Bunda yapılacak bir şey yok, sıradaki ankete geçmek en doğrusu.
3. Cevapların birbiriyle tutarsız
Araştırmalarda veri kalitesini korumak için tutarlılık kontrolleri kullanılır. Ankette bir soruda "hiç araba kullanmıyorum" deyip birkaç soru sonra "haftada üç kez kendi arabamla işe gidiyorum" seçeneğini işaretlersen, sistem bunu yakalar.
Bazen bu gerçekten dikkatsizlikten olur. Ama sonuç aynıdır: anket sonlanır.
4. Çok hızlı ilerledin
Anket yazılımları geçen süreyi ölçer. Okuması bir dakika süren bir soru grubunu on saniyede geçtiysen, sistem cevapların okunmadan işaretlendiğini varsayar.
Bu kontrol, veriyi bozan "hızlı geçenler" nedeniyle var. Ne yazık ki acelesi olan dürüst katılımcılar da bazen buna takılır.
5. Dikkat kontrol sorusunu kaçırdın
Uzun anketlerin arasına bazen şöyle sorular serpiştirilir: "Bu soruyu dikkatle okuduğunuzu göstermek için lütfen 'Katılmıyorum' seçeneğini işaretleyin."
Sıralı seçenekleri hızlıca işaretleyip geçiyorsan bunu fark etmezsin ve anket orada biter.
6. Teknik nedenler
VPN veya proxy kullanımı, çoğu araştırma platformunda otomatik engellenir. Bunun nedeni güvenlik değil, coğrafi doğruluk: Türkiye araştırmasına başka ülkeden bağlanan bir katılımcı, verinin güvenilirliğini bozar.
Ayrıca çok eski tarayıcılar, aşırı agresif reklam engelleyiciler veya anket ortasında sekme değiştirmek de oturumu bozabilir.
Neden Kimse Elenme Nedenini Söylemiyor?
Haklı bir soru. Cevabı biraz sinir bozucu ama mantıklı: nedenini söylemek, sistemi manipüle etmeyi kolaylaştırır.
Eğer ekranda "0-3 yaş arası çocuğunuz olmadığı için elendiniz" yazsaydı, bir sonraki ankette herkes çocuğu olduğunu söylerdi. O zaman da araştırma, gerçekte bebek bezi kullanmayan insanların bebek bezi hakkındaki fikirlerini ölçmüş olurdu. Bu da o araştırmayı tamamen değersiz kılardı.
Yani bu belirsizlik, araştırmanın kalitesini koruyan bir tercih.
Elenmeyi Azaltmanın Yolları
Profilini eksiksiz doldur
Bu, listedeki en etkili maddedir ve çoğu kullanıcı atlar.
Platform senin hakkında ne kadar çok şey biliyorsa, sana o kadar uygun anket gönderebilir. Yaşını, şehrini, medeni durumunu, çocuk sayını, çalışma durumunu daha önce belirtmişsen, sistem seni uymayacağın anketlere hiç yönlendirmez. Profili boş bırakırsan, uygunluğun ancak ankete girdikten sonra test edilir — yani daha çok elenirsin.
Ayrıca profil soruları bir kez cevaplandığında, bazı anketlerde aynı sorular tekrar sorulmaz. Yani baştaki eleme kısmı kısalır.
Dürüst cevap ver
"Uygun çıkmak için" gerçeği eğip bükmek kısa vadede işe yarar gibi görünür, uzun vadede tam tersini yapar. Tutarlılık kontrolleri seni yakalar, anket iptal olur ve tekrarlanırsa hesap güvenilirlik puanın düşer. Düşük puanlı hesaplara daha az anket gönderilir.
Acele etme
Soruları okuyarak ilerle. Hem kalite kontrollerine takılmazsın hem verdiğin cevaplar gerçekten senin görüşünü yansıtır.
Erken saatlerde katıl
Yeni anketler açıldığında kotalar boştur. Gün ilerledikçe popüler profillerin kotaları dolar.
Tek oturumda bitir
Anketi yarıda bırakıp saatler sonra dönmek çoğu zaman oturumu geçersiz kılar. Başlamadan önce yeterli vaktin olduğundan emin ol.
VPN kapalı olsun
Anket doldururken VPN veya proxy kullanma. Bu, elenmenin ötesinde hesap kapanmasına kadar gidebilen bir konu.
Elenmek Tamamen Boşa mı Gitti?
Her zaman değil. Pek çok platform, elenen katılımcılara küçük bir teselli ödülü verir. Bu, tam anket ödülünün çok altındadır ama ayrılan zamanın karşılıksız kalmaması için düşünülmüştür.
Bir de şu var: elendiğin her anket, sistemin seni biraz daha iyi tanıması demektir. Eleme sorularına verdiğin cevaplar profiline eklenir ve sonraki eşleştirmeler daha isabetli olur.
Ne Kadar Elenme Normal?
Bu tamamen profiline bağlı. Çok yaygın bir demografik gruptaysan (örneğin büyük şehirde yaşayan genç bir yetişkin) hem çok anket görürsün hem kotalar hızlı dolduğu için daha çok elenirsin. Daha az rastlanan bir profildeysen daha az anket görür ama gördüklerinin çoğunu tamamlarsın.
Yani elenmek, sisteminin bozuk olduğunun değil, araştırmanın gerçekten seçici olduğunun göstergesidir.
Özetle
Anketten elenmek, online anket dünyasının kaçınılmaz bir parçası. Nedenlerinin çoğu — özellikle kota dolması — seninle ilgili bile değil.
Kontrolünde olan kısım şu: profilini eksiksiz doldurmak, dürüst ve dikkatli cevap vermek, acele etmemek. Bu üçü, elenme oranını gözle görülür şekilde düşürür ve zamanla daha iyi eşleşen anketler almanı sağlar.
Gravis'te profil sorularını tamamlayarak sana daha uygun anketlerin gelmesini sağlayabilir, katıldığın her anket için GCoin kazanabilirsin.
