Ankette Neden Aynı Ürün İçin Dört Fiyat Soruluyor?

Bir ankette aynı ürün için dört farklı fiyat sorusuyla mı karşılaştın? 'Çok ucuz' sorusunun neden sorulduğunu ve cevaplarının nasıl değerlendirildiğini anlatıyoruz.

Gravis•
Ankette Neden Aynı Ürün İçin Dört Fiyat Soruluyor?

Bir ankette karşına yeni bir soğuk kahve çıkıyor. Ürünün fotoğrafını, içeriğini ve kaç mililitre olduğunu görüyorsun. Ardından fiyatıyla ilgili bir soru geliyor: "Bu ürün hangi fiyata satılsa sana o kadar pahalı gelir ki satın almayı düşünmezsin?" Bir sayı yazıyorsun. Sonraki soru biraz daha şaşırtıcı: "Peki hangi fiyatta bu ürün sana o kadar ucuz gelir ki kalitesinden şüphelenirsin?"

 

Bir ürünün ucuz olması neden sorun olsun? Üstelik aynı ürün için dört ayrı fiyat soruluyor. Çünkü araştırmacılar yalnızca hangi fiyatı uygun bulduğunu değil, hangi fiyatlarda üründen şüphelenmeye veya onu fazla pahalı görmeye başladığını da öğrenmek istiyor.

 

Bu sorular nereden çıktı?

 

Bu dört soru, Van Westendorp fiyat duyarlılığı yöntemi olarak biliniyor. Peter van Westendorp'un 1976'da geliştirdiği yöntem, insanların bir ürünün fiyatını nasıl değerlendirdiğini anlamak için kullanılıyor.

 

Birine "Bu ürüne kaç lira verirsin?" diye sorduğunda tek bir sayı alırsın. Ama hangi fiyatı ucuz, hangisini pahalı bulduğunu tam olarak öğrenemezsin. Van Westendorp yöntemi de bu yüzden fiyatı dört farklı açıdan soruyor.

 

Dört soru neyi soruyor?

 

Soruların ifadesi ve sırası araştırmaya göre değişebilir. Ama genellikle şu dört eşik etrafında dönüyor:

 

Çok pahalı. Bu ürün hangi fiyata satılsa satın almayı düşünmeyecek kadar pahalı bulursun?

 

Pahalı ama düşünülebilir. Hangi fiyatta ürün sana pahalı gelir ama yine de almayı düşünebilirsin?

 

Ucuz. Hangi fiyatta ürün sana ucuz gelir ve iyi bir alışveriş yapacağını düşünürsün?

 

Şüphe uyandıracak kadar ucuz. Hangi fiyatta ürün sana o kadar ucuz gelir ki kalitesinden şüphelenirsin?

 

Dört soruda da aynı ürünü değerlendiriyorsun. Yani fiyatı düşünürken ankette gördüğün ürünün miktarını, içeriğini ve diğer özelliklerini dikkate alman yeterli.

 

Diyelim ki bir soğuk kahve için 15 lirayı şüphe uyandıracak kadar ucuz, 30 lirayı iyi bir fiyat, 45 lirayı pahalı ama düşünülebilir, 60 lirayı ise fazla pahalı buluyorsun. Rakamlar yalnızca örnek. Başka biri aynı kahve için çok daha yüksek fiyatlar söyleyebilir. Bir başkasına ise senin uygun bulduğun fiyat bile pahalı gelebilir. Araştırmacılar da bu farklı cevapları bir araya getirerek insanların fiyatı nasıl değerlendirdiğine bakıyor.

 

Bu dört soru birbirinin tekrarı değil. 45 lirayı pahalı bulman, o kahveyi kesinlikle almayacağın anlamına gelmiyor. Belki biraz düşünürsün ama yine de satın alırsın. 60 lirada ise artık almak istemeyebilirsin. İşte "pahalı" ve "çok pahalı" soruları arasındaki fark bu. Aynı ayrım ucuz tarafta da var: 30 lirayı iyi bir fırsat olarak görürken 15 lirada "Bunda bir tuhaflık var" diye düşünebilirsin.

 

"Çok ucuz" sorusu neden var?

 

Bir ürünün ucuz olması genellikle hoşumuza gider. Ama fiyat beklediğimizden çok düşükse bazen şüphelenebiliriz.

 

Düzenli aldığın bir ürünün bir gün normal fiyatının çok altında satıldığını düşün. İndirim olduğunu düşünüp sevinebilirsin. Ama "Acaba son kullanma tarihi mi yaklaşıyor, içeriği mi farklı?" diye şüphelenmen de mümkün. Üstelik aynı fiyat, bir ürün için normal görünürken başka bir ürün için şüphe uyandırabilir.

 

Bir ürünün ucuz bulunmasıyla güven vermeyecek kadar ucuz bulunması aynı şey değil. Markalar da insanların bu ayrımı hangi fiyatlarda yaptığını öğrenmek istiyor. Fiyatın kalite algısını neden etkileyebildiğini merak ediyorsan bu konuyu ele aldığımız yazıya da göz atabilirsin.

 

Cevaplar bir araya gelince ne oluyor?

 

Bir kişi için 40 lira pahalı olabilir, bir başkası için gayet uygun. Senin verdiğin dört fiyat, araştırmadaki cevaplardan yalnızca biri. Araştırmacılar tek tek kimin ne dediğinden çok, bütün cevaplar bir araya geldiğinde nasıl dağıldığına bakıyor. Böylece hangi fiyatların daha fazla kişiye ucuz veya pahalı geldiğini görebiliyorlar.

 

Cevaplar daha sonra bir grafikte gösteriliyor. Her fiyat sorusu için ayrı bir çizgi var ve bu çizgiler tek tek kişileri değil, bütün katılımcıların cevaplarını gösteriyor. Örneğin fiyat yükseldikçe ürünü "çok pahalı" bulan kişilerin oranı artıyor. Fiyat düştükçe de "çok ucuz" bulan kişilerin oranı artıyor. Diğer iki sorunun cevapları da benzer şekilde değerlendiriliyor. Böylece insanların fiyatı hangi noktalarda farklı görmeye başladığı karşılaştırılabiliyor.

 

Bu çizgilerin kesiştiği noktalar, insanların fiyatı nasıl değerlendirdiği hakkında farklı bilgiler veriyor. Bazı kesişimler kabul edilebilir fiyat aralığının alt ve üst sınırlarını belirlemeye yardımcı oluyor. Ancak bunlar herkes için geçerli kesin fiyat sınırları değil. Grafikte tek bir fiyat noktası da öne çıkabilir. Ama bu, ürünün mutlaka o fiyattan satılması gerektiği veya en çok o fiyattan satılacağı anlamına gelmiyor.

 

Bu yöntem, ürün 40 liraya satılırsa kaç kişinin alacağını veya fiyat 50 liraya çıkarsa satışların ne kadar değişeceğini hesaplamıyor. Bu yüzden markalar fiyat belirlerken maliyetleri, rakip ürünleri ve satış verilerini de dikkate alıyor.

 

Bu sorular hangi durumlarda karşına çıkar?

 

Bu sorularla henüz piyasaya çıkmamış bir ürünün araştırmasında karşılaşabilirsin. Ama yalnızca yeni ürünler için sorulmuyor. Mevcut bir ürünün gramajı değiştiğinde, yeni bir ambalaj düşünüldüğünde veya fiyatı yeniden değerlendirilirken de benzer sorular kullanılabiliyor.

 

Fiyat sorularından önce ürünün fotoğrafı veya kısa bir açıklaması gösterilebilir. Bu bilgileri dikkatlice oku. Çünkü ürünün miktarı, içeriği veya markası, fiyatı nasıl değerlendirdiğini etkileyebilir. 250 ml'lik bir kahveye vereceğin fiyatla 1 litrelik bir kahveye vereceğin fiyat aynı olmayabilir.

 

Doğru cevap var mı?

 

Hayır. Bu sorularda senden ürünün gerçek satış fiyatını tahmin etmen beklenmiyor. Önemli olan, ürünü kendi bütçene ve alışveriş alışkanlıklarına göre nasıl değerlendirdiğin.

 

Daha önce benzer ürünlere ne kadar ödediğini düşünmek yardımcı olabilir. Ama internette fiyat araştırması yapmana veya doğru sayıyı bulmaya çalışmana gerek yok. Her soruyu ayrı ayrı düşün. Hangi fiyat sana pahalı gelir, hangisini iyi bir fırsat olarak görürsün, hangi fiyatta kaliteden şüphelenirsin? Cevaplarını buna göre verebilirsin.

 

Dört fiyatı yazdıktan sonra bir kez kontrol edebilirsin. Kalitesinden şüpheleneceğin kadar ucuz bulduğun fiyatın, iyi bir fırsat olarak gördüğün fiyattan düşük olması beklenir. Aynı şekilde satın almayı düşünmeyeceğin kadar pahalı bulduğun fiyat da "pahalı ama alabilirim" dediğin fiyattan yüksek olmalı. Yanlış sırayla yazdığını fark edersen göndermeden önce düzeltebilirsin.

 

Söylediğin fiyat, ödediğin fiyat mı?

 

Her zaman değil. Ankette bir ürünü 40 liraya ucuz bulabilirsin. Ama markette aynı ürünü 40 liraya gördüğünde satın almayabilirsin. Belki o gün ihtiyacın yoktur, belki başka bir markayı tercih edersin. Tam tersi de mümkün. Ankette pahalı bulduğun bir ürünü, ihtiyacın olduğunda yine de alabilirsin.

 

Ankette verdiğin cevap, ürünü gerçekten satın alacağın anlamına gelmiyor. Ankette söylediğimizle alışverişte yaptığımız şeyin neden farklı olabildiğini başka bir yazımızda da ele almıştık.

 

Dört soru, tek bir fiyat değil

 

Bir dahaki sefere aynı ürün için dört ayrı fiyat sorusuyla karşılaştığında, bunların neden sorulduğunu bileceksin. Önemli olan doğru fiyatı tahmin etmek değil, ürünü hangi fiyatlarda nasıl değerlendirdiğini söylemek.

 

Gravis'teki uygun anketlere katılarak sen de görüşlerini paylaşabilir ve GCoin kazanabilirsin.

Sen de Gravis'e Katıl

Anketlere katıl, görüşlerini paylaş, GCoin biriktir ve ödüllerini kazan.