Mesaj kutuna bir marka yazıyor: "İşbirliği yapmak isteriz."
İlk tepki genellikle aynı oluyor. Uzun süredir beklenen şey geldi, hemen kabul edilir.
UGC içerik üreticiliğinin ne olduğunu ve bu işe nasıl başlandığını daha önce anlatmıştık. Peki ilk marka işbirliği teklifi gerçekten geldiğinde, evet demeden önce neyi konuşman gerekiyor?
İşbirliklerinde sorun yaşanmasına yol açabilecek pek çok detay, işin başında konuşulmadığında sonradan karşına çıkabiliyor. İçerik teslim edildikten sonra "bunu reklamda da kullanacağız" ya da "bir revizyon daha alalım" cümlesini duymak bunlardan biri. Bu yazıda, evet demeden önce netleştirmekte fayda olan başlıkları sıraladık.
Tam olarak ne teslim edeceksin?
"Bir içerik" ifadesi tek başına hiçbir şey anlatmıyor. Netleşmesi gerekenler şunlar: kaç adet içerik üretilecek, video mu fotoğraf mı, video ise yaklaşık kaç saniye ve hangi en-boy oranında, kaç farklı versiyon istenecek.
Metin, altyazı ve kapak görselinin kimin sorumluluğunda olduğu da buraya giriyor. Farklı platformlar için ayrı kurgular isteniyorsa bu tek iş değil, birden fazla iştir.
Kapsam netleşmeden verilen fiyat sonradan düşük kalabiliyor, çünkü iş ilerledikçe kapsam kendiliğinden büyüme eğiliminde.
İçeriği kim, nerede kullanacak?
Bu bölüm yazının merkezi. Çünkü bir içeriği üretmiş olman, markanın o içeriği istediği yerde ve istediği süre boyunca kullanacağı anlamına gelmiyor. Üretim ile kullanım koşulları ayrı ayrı konuşulması gereken iki farklı şey.
Senin hesabında yayınlanacaksa marka senin kitlene de erişmek istiyor demektir. Ticari amaçla yapılan böyle bir paylaşımda, içeriğin reklam niteliğinin açıkça anlaşılması gerekiyor. Türkiye'de bu konudaki düzenleme 1 Ağustos 2026 itibarıyla güncellendi; etiketlemenin nasıl yapılacağını da işin başında netleştirmekte fayda var.
Markanın kendi kanallarında kullanılacaksa bir içerik üretim hizmeti veriyorsun. Senin kitlen denklemin dışında kalıyor ve iş, ağırlıklı olarak içerik üretim hizmetine dönüşüyor.
Ücretli reklamda kullanılacaksa tablo yine değişiyor. Organik bir paylaşımda içerik markanın kendi takipçilerine ulaşır; reklamda ise para verilerek çok daha geniş bir kitleye gösterilir. Bu nedenle organik kullanım ile ücretli reklam kullanımının kapsamını ve ücretlendirmesini ayrı ayrı konuşmak gerekebilir.
Bazı teklifler bunların birkaçını birden içeriyor ama tek bir işmiş gibi sunuluyor. Hem senin hesabında paylaşılması hem de markanın içeriği kendi kanallarında kullanması, iki farklı kullanım biçimi ve ayrı ayrı netleştirilmesi gereken koşullar yaratıyor.
Netleştirilecek diğer başlıklar: hangi platformlarda kullanılacak, dijital dışında da kullanılacak mı, içerik kesilip yeniden kurgulanabilecek mi.
Bu kullanım ne kadar sürecek?
Kullanım süresi belirtilmediğinde, içeriğin ne kadar süre kullanılabileceği konusunda belirsizlik oluşuyor. Bu yüzden süreyi baştan açıkça konuşmak daha güvenli. Üç ay, altı ay ya da bir yıl gibi belirli bir dönem üzerinde anlaşılabilir.
Sürenin sonunda markanın kullanmaya devam etmek istemesi de olağan. O noktada yenileme koşulları yeniden konuşulur.
Bir teklifte ya da sözleşmede "sınırsız ve süresiz kullanım" benzeri bir ifade geçiyorsa, bu kullanımın belirli bir süreyle sınırlandırılmadığını gösterebilir. Tam olarak neyi kapsadığı sözleşmenin bütününe bağlı olduğu için, kullanım süresinin ve kapsamının açıkça yazılması önemli.
Münhasırlık isteniyor mu?
Münhasırlık, belirli bir süre boyunca rakip markalarla çalışmama taahhüdü. Tek başına kötü bir madde değil, ama üç şeyin net olması gerekiyor.
Kapsam. "Rakip marka" kim? Aynı kategorideki tüm markalar mı, isim isim belirtilmiş birkaç marka mı? Geniş tanımlar seni bütün bir sektöre kapatabiliyor.
Süre. Kaç ay geçerli olacak?
Karşılığı. Münhasırlık bir kısıtlamadır ve o dönemde gelebilecek başka işleri engelleyebilir. Bu kısıtlamanın ücretlendirmeye nasıl yansıyacağı da baştan konuşulmalı.
Özellikle uzun süreli ve geniş kapsamlı bir münhasırlık, kabul etmeden önce üzerinde düşünmeye değer bir madde.
Revizyon ve ödeme
Revizyon sayısı belirlenmediğinde iş öngörülemez hale gelebiliyor. Belirli bir sayı üzerinde anlaşmak ve sonrasındaki taleplerin ek ücrete tabi olup olmayacağını baştan konuşmak, işi daha öngörülebilir hale getiriyor. Ayrıca revizyonun neyi kapsadığını netleştirmekte fayda var: kurgu ve metin düzeltmesi ile yeniden çekim çok farklı yükler.
Ödeme tarafında konuşulması gerekenler şunlar. Tutar net mi brüt mü, vergi ve kesintiler kimin üzerinde? Ödeme teslimden kaç gün sonra yapılacak? Fatura kesmen gerekiyor mu?
"Yayınlandıktan sonra ödenir" ifadesi dikkat gerektiriyor, çünkü yayın tarihini sen kontrol etmiyorsun. Ödeme koşulunun markanın içeriği ne zaman yayınlayacağına değil, teslim gibi kontrol edebileceğin bir aşamaya bağlanması daha öngörülebilir bir kurgu sunuyor.
Ürün karşılığı çalışma teklifleri ayrı bir konu. Portföyünün başındaysan ve ürün gerçekten kullanacağın bir şeyse mantıklı olabilir. Ama işin kapsamı büyüdükçe ürünün harcanan emeği karşılayıp karşılamadığını yeniden değerlendirmek gerekiyor.
Karşındaki taraf kim?
Teklif her zaman markanın kendisinden gelmiyor. Ajanslar, aracı platformlar ve zaman zaman marka adına konuşan yetkisiz kişiler de olabiliyor.
Kontrol edilmesi kolay birkaç işaret var: İletişim kurumsal bir adresten mi geliyor, marka ya da ajans kamuya açık kaynaklarda doğrulanabiliyor mu, yazılı bir teklif sunuluyor mu?
Bir de şu: Sana iş ya da işbirliği sağlayacağını söyleyen bir yapı, hizmet başlamadan önce senden kayıt, üyelik veya eğitim adı altında para talep ediyorsa, koşulları özellikle dikkatle incelemekte fayda var.
Yazılı olmak sözleşme olmak zorunda değil
Her işbirliğinde taraflar arasında kapsamlı bir sözleşme imzalanmayabilir. Ama yazılı olmak, sözleşme olmakla aynı şey değil.
Konuştuklarını tek bir e-postada özetleyip karşı tarafa göndermek işini kolaylaştırıyor: teslim edilecek içerik, kullanım biçimi, süre, revizyon sayısı, ücret ve ödeme zamanı.
Karşı tarafın da onayladığı yazılı bir özet, tarafların ne üzerinde anlaştığını sonradan hatırlamak ve olası bir anlaşmazlıkta başvurulabilecek bir kayıt oluşturmak açısından faydalı olabiliyor.
Anlaşmazlıkların her zaman kötü niyetten kaynaklanması da gerekmiyor. İki taraf aynı cümleden farklı şeyler anladığında da sorun çıkabiliyor; yazılı özet bu ihtimali azaltıyor.
Soru sormak teklifi kaçırır mı?
Teklif geldiğinde uzun bir pazarlık metni hazırlamana gerek yok. Başlangıç için birkaç sorunun cevabını almak yeterli.
Kaç içerik, hangi formatta? Kapsam belirsizse fiyat da belirsizdir.
Nerede yayınlanacak, reklamda kullanılacak mı? Kullanım biçimi değeri doğrudan değiştiriyor.
Ne kadar süre kullanılacak? Süre yazılmadığında belirsizlik kalıyor.
Münhasırlık var mı, kapsamı ne? Varsa ücretlendirmeye nasıl yansıdığını sor.
Kaç revizyon, ödeme ne zaman? İkisi de teslimden önce netleşmeli.
Yeni başlayanların en yaygın endişesi, bu soruların teklifi kaçırmasına yol açacağı oluyor. Oysa kurumsal tarafta çalışan kişinin de aynı maddeleri netleştirmesi gerekiyor; sorular çoğu zaman onun işini de kolaylaştırıyor.
Karşı tarafın temel soruları cevaplamaktan kaçınması ise ayrıca dikkat edilmesi gereken bir işaret. O da kendi başına bir cevap sayılır.
Bir işbirliğinde asıl belirleyici olan şey, ne ürettiğin kadar ne verdiğini biliyor olmak. İçerik teslim edilebilir bir iş; kullanım koşulları ise ayrıca konuşulması gereken bir başlık. İkisini ayırt etmek, yaptığın işin kapsamını ve karşılığını daha net değerlendirmeni sağlıyor.
Gravis'te marka iletişimi, içerik tüketimi ve satın alma kararları üzerine yürütülen araştırmalara katılarak kendi görüşünü paylaşabilir, ayırdığın zaman karşılığında GCoin kazanabilirsin.
